Tekstil ve Moda Sitesi

Akrilik Nedir

Tanımı ve Özellikleri

İpeğin Yolculuğu

Kozadan İpliğe

Polyester Nedir

Yapayın Doğallığı

Madensel Lifler Nelerdir

Asbest, kanser yapıcı olduğu ortaya çıkınca, kullanım alanları kısıtlanmıştır
Madensel lifler, doğal olmayan olmayan maddelerden elde edilen liflerdir. İnce tel haline gelebilecek madensel maddelere, çeşitli kimyasal işlemler uygulanarak elde edilir. En önemlileri şunlardır: 

Kaya lifleri (Asbest): Asbest lifi serpentine ve hornblende kayaları arasında bazen enine ve boyuna damarlar halinde durmaktadır. Kayadan damarlar halinde bulunan lifi kayadan ayırarak ve gerekli işlemlerden geçirilerek üretilmektedir. Özel fabrikalarda işlenen bu madensel lifler; taş, toprak gibi yabancı maddelerden ayrılır. Dayanıklılığı fazla, elastikiyeti azdır. Yumuşak tutumlu, dokunulduğunda yaylıymış gibi bir his uyandırır. 1150-1500 C’de eriyebilir. Yüzeyleri pürüzsüzdür. Asbestin en önemli özelliği asitlere ve ateşe karşı dayanıklı oluşudur. Kanserojen etkisi olduğundan, cilde direkt temas eden malzemelerde artık kullanılmamaktadır. Döküm ve kimya fabrikalarında çalışan işçilerin elbiselerinin yapımında kullanılır. 

Metalik lifler: Metalik lifler, altın, gümüş, bakır, nikel ve alüminyum madenlerinden üretilen çubukları, çekerek ve minimum derecede incelterek elde edilmektedir. Yumuşatılarak ve süzgülü aparatlardan geçirilerek üretilir. Elde edilen rulo şeklindeki lif 0,2-0,8 mm civarında kesilerek metalik elyaf üretilmektedir. Özel olarak inceltilen madensel liflerin nakışta iplik olarak kullanılan türüne, sırma; ipek, pamuk veya naylon iplikler üzerine sarılan türüne, sim denir. Metalik iplikten yapılmış kumaşlar düşük sıcaklıklarda yıkanır ve ütülenir. Dekorasyonda ve fantezi giyim eşyalarının dokunmasında; ayrıca ayakkabı, aksesuar, kurdelelerde kullanılır. Bu tür iplikler genellikle kumaşın bütününde değil, bir kısmında dekoratif amaçlı kullanılır.

Cam lifleri: Cam lifleri ana maddesi yine cam olan yapay elyafın bir çeşididir. Eritilmiş camın, tekstil elyafı olarak kullanılması için gerekli esnekliğe sahip olması ve yeterli inceliğe getirilmesi gerekir. Yüksek sıcaklıkta; 1200-1400 C’de eritilen elyafı flament haline getirmek için iki yöntem bulunmaktadır. Birincisi, delikli tanklardan aşağı püskürtülmesi; diğeri ise, basınçlı su püskürtülmesi işlemi ile yapılır. Bunun devamında da sarım işlemi uygulanır. En önemli özelliği yanmamalarıdır. Dayanıklılığı ve gün ışığına karşı direncinden dolayı, perde ve döşemeliklerde; yanmazlık özelliğinden dolayı ise insanların toplu şekilde kullandıkları (gemi, tren, uçak, tiyatro, sinema gibi) perde, dekor, koltuk döşemelerinde ve masa örtülerinin yapımında kullanılır. Cam lifleri, kolay yıkanır, çekmez, leke tutmaz. Ütülemeye gerek yoktur. Güve ve bakterilerden etkilenmezler. Elektriği iletmezler.

Sak Lifleri Nedir

Sisal bitkisinin yapraklarından tekstil lifleri elde edilir
Sak Lifler: Sak lifleri, bitki yapraklarından ve meyvelerinden üretilen tekstil lifleridir. Yaprak ve meyve lifleri olmak üzere iki çeşittir; 

1) Yaprak Lifleri: Tekstilde yapraktan üretilen lif sınıfında oransal olarak en fazla sisal üretilir. Brezilya, Afrika ve Endonezya'da yetiştirilen sisal bitkisinin yaprak liflerinden elde edilen lifler; bitki 7-8 yaşına geldiğinde lif üretimine hazırdır. Taze yapraktan da çürütme yöntemi ile lif elde edilir. Sisal lifleri birbiri ile yapışık halde bulunan hücre demetleri biçimindedir. Renk olarak beyazdan; sarı ve kahverengiye doğrudur. Elyafta küçük gözenekler bulunduğundan nem çekme özelliği gelişmiştir. Sağlamlığı ve tuzlu suya karşı dayanıklılığı oldukça yüksektir. Gemi halatlarında, halı, örme işlerinde, tarımda ve denizcilikte bağlama aparatı işlevinde kullanılır. Diğer bir sak yaprak lifi de manila (abaca) keneviridir, bu bitkide yaprak kınları içinde lifler, demetler biçiminde mevcuttur. Yapraklar, bitki çiçeklenmeye başladığında hasada başlanır. Yaprak kınından lifli kısımlar sıyırma ile ayrılır. Daha sonra güneşte kurutulur. Beyazdan kahverengiye kadar çeşitli ton ve renklerde parlak ve sağlam lifler elde edilir. Yapısında % 63-64 selüloz, % 10 hemiselüloz ve % 5 linyin ve pektin içerir. % 10 kadar da nem bulunur. Abaca (abaka) lifleri: sağlamlığı ve nem çekiş özelliğinin düşük olmasından dolayı yelken bezleri, gemi halatları yapımına uygundur. Ayrıca kaba dokuma kumaşlar ve yastık dolgu malzemesi üretiminde de kullanılır. 

2) Meyve Lifleri: Meyvelerden elde edilen bir lif türüdür. Hindistan cevizi bunlara örnektir. Hindistan cevizi lifi halı, hasır, paspas, fırça, gemi halatı yapımında yaygın olarak kullanılır.

Haşıl Nedir

Dokumanın Düzgün Bir Şekilde Yapılması için Çözgü İplikleri Haşıl Makinesinden Geçirilir 
Haşıllamanın Tanımı ve Amacı 
Dokumada kullanılacak olan çözgü ipliklerine mukavemetlerini artırmak amacı ile haşıllama işlemi uygulanır. Haşıl işlemi; özellikle tek kat çözgü ipliklerinin ve puntasız bükümsüz filament ipliklerinin dokuma esnasında etkileneceği mekanik sürtünmelere karşı dayanıklılığının artırılmasıdır. Çözgü ipliklerine dokumadaki darbeli ve gerilimli çalışmaya dayanabilecek şekilde mukavemet kazandırmak, dokumadaki çalışma sırasındaki yan yana hareket eden ipliklerin birbirlerine dolaşmamalarını ve elektriklenmeyi en aza indirmek için dokumada çalışma kolaylığını sağlama açısından düzgün bir çözgü iplik gövdesi elde etmeye haşıllama, bu özellikleri sağlayan sıvıya haşıl denir. Söz konusu işlemin yapıldığı tekstil makinesine ise haşıl makinesi denir. Haşıllama farklı bir tanımla çözgü ipliklerinin yapıştırıcı özelliği bulunan viskoz sıvı içerisinden geçirilerek fiziksel ve kimyasal özelliklerini iyileştirmek veya korumak amacıyla koruyucu bir polimerik film ile kaplanması işlemidir. Çözgü ipliklerinin sürtünme ve gerilim kuvvetlerine dokuma işlemi sırasında mukavemet kazandırmak amacı ile yapılan haşıl işlemi, iplik yüzeyinin haşıl adı verilen madde ile kaplanarak sürtünmeyi en aza indirmeyi sağlayarak olabilecek ipliğin fiziksel ve yapısal olarak etkilenmemesine dayanan dokuma hazırlık işlemidir. Haşıllama işlemi çözgü hazırlama işleminden sonra, haşıl makinelerinde yapılır. Seri çözgü makinelerinde hazırlanmış leventler haşıl makinelerinde aynı anda haşıl ve birleştirme işlemine maruz kalır. 

Haşıllama işlemi aynı zamanda ipliklerin kimyasal özelliklerinin korunmasına yardımcı olur. İpliklerin üzerindeki elyaf uçlarının iplik üzerinde kalmasına sebep olarak lif döküntülerini de azaltmaktadır. 

Haşıllama işleminin amaçları: 
Haşıllamanın esas amacı dokuma işleminin yapılması sırasında çözgü kopuşlarını ortadan kaldırmak veya en aza indirmektir. Diğer amaçları ise:
- Çözgü ipliğine mukavemet kazandırmak, 
- Çözgü ipliğine elastikiyet kazandırmak,
- Çözgü ipliğine kayganlık kazandırmak,
- Statik elektriklenmeyi önlemek.
- Çözgü ipliğinin yüzeyindeki lifleri iplik gövdesine yapıştırmak,
- Çözgü ipliğinde düzgün ve esnek bir film tabakası oluşturmak,
- Çözgü ipliği cinsine göre gereken nemi ipliğe kazandırmak,
- Dokuma sırasında ipliklerin birbirlerine sürtünerek pamuklaşmasını önlemek,
- İmal edilecek olan kumaşın cinsine göre; çözgü makinesinde çözgüsü yapılan çözgü leventlerinin birleştirilerek tek bir levent hâline getirmek,
- Çözgü ipliklerini dokuma levendine optimum ve eşit gerginlikte sarmak,
- Dokuma makinesinin randımanını ve kumaş kalitesini artırmak için çözgü ipliğinin özelliklerini iyileştirmek gibi nedenlerle haşıl işlemi çözgü ipliklerine uygulanır.

Kumaş dokunması tamamlandıktan sonra, daha sonra uygulanacak olan işlemlerin (boyama vb) düzgün yapılması için haşılların yıkama vb. yöntemlerle uzaklaştırılması (haşıl sökme) gerekir.

Kanaviçe Nedir

Gül Desenli Kanaviçe İşlemeli Kumaş
Kanaviçe, el işleri için kullanılan seyrek dokunmuş keten bezi ve onun üzerine yapılmış olan işlemelere verilen addır. Çarpı işi’de denilen kanaviçe, kare desenli, kumaş üzerine çapraz işlemelerle, bir modele göre yapılan elişidir. Etamin işine benzer. Aynen onun gibi renkli küçük çarpılardan desenler oluşturma şeklindedir. Etaminden farkı, kanaviçenin düz kumaş üzerine işlenmesidir. Kumaş üzerine öncelikle kaneve adı verilen özel dokunmuş bir kumaş tutturulur. Sonra renkli ipliklerle kanave referans olarak alınarak desen işlenir. Desenin işlenmesi bittikten sonra kanave asıl kumaş üzerinden ip ip çekilerek işlenmiş desenle kumaş arasından temizlenerek kanaviçe elde edilir. Batı kültüründeki goblene benzer, ancak ondan daha kalın iplerle ve daha ayrıntısızdır.

Bambu Kumaşlar

Bambu Elyafı Kullanılarak Üretilen Antibakteriyel Çoraplar
Pandaların başlıca gıda kaynağı olan bambulardan, tekstil sektöründe de yararlanılmaktadır. Bambu kumaşlar, bambu ağacından elde edilen liflerden yapılır. Bambu kullanılarak antibakteriyel kumaşlar üretilmektedir. Tekstilde başlıca: erkek - bayan iç ve dış giyim, çorap, battaniye, havlu, tıbbi giyim, yatak çarşafları, nevresim, perde, gıda ambalajları gibi giderek artan bir kullanım alanlarına sahiptir. Sadece sağlıklı bir tekstil hammaddesi olmayıp, pek çok başka istenen özelliklere sahip olmasıyla; bambu, tekstil sektörününde aranılan bir hammadde kaynağı olmuştur. Pek çok bakımdan pamuktan daha iyi özelliklere sahiptir.

Genel olarak bambu ipliğinin avantajlarından bahsedecek olursak; 
- Bünyesindeki ‘Bambu kun’ isimli antibakteriyel madde içeriğinden, doğal antibakteriyal özelliklidir ve bu özelliği birçok defa yıkandıktan sonra bile korumaktadır, 
- Doğal antibakteriyal olma özelliği nedeniyle deride alerjik oluşumlara yol açmaz, 
- Bambudan imal edilen lifler yüksek elastikiyete sahiptir,
- Kaşmir ve ipek tuşesine en yakın yumuşaklık hissini sunması,
- Serinlik hissi vermesi ve hafif oluşu,
- Vücutta oluşan nemi anında emmesi ve terletmemesi,
- Pamuğa göre çok yumuşak bir kumaş olması,
- Boyayı iyi derece emme özelliğine sahip olması,
- Hava geçirgenliği sayesinde bedenin nefes alması,
- Çok ince olmasına rağmen yıpranmaya dayanıklı olması,
- Parlak görünümü nedeniyle merserizasyon gerektirmemesi, 
- Ultraviyole (UV) ışıkları kırmak gibi özellikleri vardır.

Haftalık En Çok Okunanlar