Tekstil ve Moda Sitesi

Akrilik Nedir

Tanımı ve Özellikleri

Denim

Her Zaman Moda

Polyester Nedir

Yapayın Doğallığı

Armür Nedir

Dokuma yüzey oluşturmak için atkı ipliklerinin; çözgü iplikleri arasında geçirilmesi gerekir
Armürün Tanımı 
Armür, dokuma makinesindeki çerçevelere dolayısı ile çözgü ipliklerine aşağı yukarı hareket veren bir mekanizmadır. Dokuma işleminin gerçekleşmesi için ilk temel hareket ağızlık açılmasıdır. Ağızlık açılması belli bir düzen dahilinde olur. Ağızlık, çerçevelerin hareketi ile çözgü ipliklerinden bir kısmının yukarıda, bir kısmının aşağıda bulunması sonucu iki çözgü grubu arasında oluşan boşluktur. Ağızlıktan geçirilen atkı ipliği, üstteki çözgülerin altında, alttaki çözgülerin üstünde kalır. Bu şekilde çözgü ve atkı ipliği arasındaki bağlantı sağlanarak dokuma örgüsü oluşturulur. 

Armür Planı Nedir 
Armür planı; atılacak atkı sırasına göre örgü raporu ve tahar planına uygun şekilde hangi çerçeveler yukarıda, hangi çerçeveler aşağıda olacak şekilde ağızlık açılacağını gösteren çizimdir. Armür planı, dokunacak olan örgünün raporu ve tahar planı esas alınarak çizilir. Örgü raporunu oluşturan farklı çözgü hareketleri belirlenip bir araya getirilir.

Tahar Çeşitleri

Başlıca Tahar Çeşitleri
Çözgü ipliklerinin, aynı hareketi yapabilmek üzere gruplandırılmaları ve kumaşa düzenli dağılmalarını sağlamak amacıyla gerekli çerçeveler üzerindeki gücülerden ve tarak dişleri arasından geçirilmesidir. İşte bu gruplamaların nasıl yapıldığı, dokuma örgülerinin çok çeşitli oluşu ve dokuma tezgahlarının nitelikleri bir çok farklı tahar çeşitlerinin oluşmasını sağlamıştır.

Dokuma kumaş üretiminde sınırsız desen ve renkte kumaş dokunabilir. Dokumacılıkta kullanılan tahar türleri çok çeşitlidir. Genellikle uygulanan yöntem örgü raporuna göre tahar planının çizilmesi ve plana göre çerçevelerin belirlenerek gücü taharının yapılmasıdır. Çözgü ipliklerinin, çerçevelere bağlı gücü tellerinden atlama yapmadan sırayla geçirildiği düz (sıra) tahar tipi bezayağı ve dimi örgülerinin dokunmasında sıklıkla kullanılır. Çözgü sayısının ve sıklığının yüksek olduğu durumlarda bu örgüler için ağızlığın açılmasını kolaylaştırmak amacıyla amalgam tahar da uygulanabilir. Benzer şekilde saten örgüler için sıra tahar yapılabildiği gibi aynı nedenlerden saten atlamalı tahar da seçilebilir.

Tahar Nedir

Gücü ve Tarak Taharı Şeması
Bir örgünün en az kaç çerçeve ile dokunabileceğini ve hangi çözgünün hangi çerçevede yer alması gerektiğini gösteren işaretleme sistemine tahar planı adı verilir. Tahar planı, dokunacak olan örgünün raporu esas alınarak çizilir. Tahar planı çiziminde temel kural örgü raporundaki aynı hareketi yapan çözgülerin belirlenmesi ve bu çözgülerin aynı çerçeveye ait olduğunun gösterilmesidir. Tahar planının desen kağıdına çiziminde genellikle kullanılan yöntem tahar planının örgü raporunun üzerinde yer alması ve her çerçeve için bir satır ayrılmasıdır. Çözgü ipliğini gösteren sütun ile ait olduğu çerçeveyi gösteren satırın kesiştiği noktadaki karenin içi doldurulur. Aynı işlem örgü raporundaki tüm çözgüler için tekrarlanarak tahar planı çizilir.

Çerçeveler: Dokuma makinelerinde ağızlığın açılmasında üzerinde bulunan gücülerin ve bu gücülerin gözlerinden geçirilen çözgü ipliklerinin istenilen aşağı yukarı hareketini (üretilecek kumaşın örgüsüne uygun) yapmasında kullanılan en önemli parçalardır. 

Gücüler: Çözgü ipliklerinin çerçevelere gruplar halinde takılı olarak bulunmasını sağlayan veya jakar sisteminde serbest olarak bulunan metal aksamlardır. Üstünde bulunan gücü gözü adı verilen delikten çözgü ipliklerinin geçirildiği metal tel ya da plakalardır. Çözgü ipliklerinin ağızlığı oluşturabilmesi için örgü hareketine göre aşağı yukarı yönlenmesi gerekmektedir. Bu hareketin çerçeveler aracılığı ile çözgüye ulaştırılmasını sağlayan ağızlığın oluşmasında önemi yüksek olan bir tahar elemanıdır. 

Dokuma Tarağı: Çözgü ipliklerinin dokunacak kumaşa düzgün ve homojen olarak dağılımını sağlayan dokuma makinesi parçasıdır. Kumaşın eninin, sıklığının ayarlanmasını sağlamaktadır. Çeşitli metal ve plastik maddelere uçlarından tutturulmuş ince metal plakalardan yapılırlar. İki metal plaka arasındaki boşluğa tarak dişi denir. Bu boşluğun 10 cm’deki adedi tarak numarası olarak ifade edilir. Tarakların sıklığa göre ayrımında tanımlanmasına yardımcı olur. Tarağın sıklığının artması, üretilecek kumaşın sıklığının oranının büyük olması anlamına gelmektedir

Ütü Yaparken Nelere Dikkat Etmeliyiz

Yanlış ütüleme elbisenin ömrünü kısaltır
İyi bir ütüleme elde etmek için, hangi ölçüde ve ne kadar süre ile buhar, ısı ve basınç verilmesi gerektiği, ütülenecek kumaşın cinsine göre belirlenir. Ayrıca, ütüleme ısısı da doğru belirlenmelidir. Çok yüksek ısı, kumaşın zarar görmesine neden olabilir. Isıya dayanıklılık liften life farklılık gösterir. Örneğin, pamuklu tekstiller yüksek ısı derecesine dayanırken (yaklaşık 200 derece), kimyasal (sentetik) tekstiller bu ısının çok altında bile ütüye yapışabilir. Her lif türüne belirli bir ütü derecesi gereklidir. Buna kritik ütüleme derecesi denir. Kumaşın zarar görmemesi isteniyorsa bu ısı derecesi aşılmamalıdır. 

Özellikle örme ürünlerin yapısının esnekliği sebebiyle ütü yaparken dikkat edilmelidir. Ütüleme sonucunda yapısındaki esneklik, sıcaklık ve buhar ile daha çok artabilir, dolayısıyla üründe deformasyon meydana gelebilir.
Ütü yapmanın püf noktaları nelerdir,
- Giysi etiketinde yer alan ütüleme talimatları incelenmelidir, 
- Suyun leke yaptığı kumaşlar, buharla ütülenmemelidir, 
- Ütü kumaşların boy iplik yönünde (boyuna) uygulanmalıdır, 
- Ütülenecek ürünün çeşidi (örme veya dokuma olup olmadığını) belirlenmelidir, 
- Ütü sıcaklık ayarı kumaşa göre ayarlanmalıdır, 
- Ütülemeye giysinin görünmeyen bir yerinden başlanmalıdır, 
- Ev tipi ütülerin fişleri prizdeyken su konulmamalıdır, 
- Ütünün kablosu kontrol edilmelidir. Yırtık, elektrik telleri açıkta olan kablolar derhal değiştirilmelidir, 
- Sanayi tipi ütülerde kazandaki su kontrol edilmeli, su 3’te 1 seviyesinden yukarıda ve kazanda olması gerektiğinden de fazla olmamalıdır, 
- Ütü zemininin temiz olup olmadığı kontrol edilmeli, ütü altı kirli ise ütü tabanı temizlenmelidir. Temizleme esnasında kesici alet kullanılmamalıdır, 
- Açık renk mamul ütülenecek ise ütü masası ve kılıfının temiz olmasına özen gösterilmeli, kirli kılıflar değiştirilmelidir, 
- Ütü ıslak elle ütü tutulmamalıdır. 
- Hafif lekeli ve tam temizlenmemiş kıyafetleri ütülemeyin çünkü üzerindeki leke sıcağın etkisiyle çıkması çok güç bir lekeye dönüşecektir, 
- Ütü suyunuza parfüm ya da esans eklerseniz çamaşırlarınız mis gibi kokacaktır.

Merserizasyon Nedir

Merserize olmamış pamuk lifleri ve merserize olduktan sonraki görünüm
Merserize, yalnızca pamuk elyafına özgü bir işlem olup, pamuklu iplik, dokuma yada örme kumaşlara kalıcı bir parlaklık kazandıran ön terbiye işlemidir. Pamuk liflerinin kostik (NaOH) ile şiştiği ilk kez İngiliz kimyacı John Mercer tarafından bulunduğu için, bu işleme merserizasyon denmiştir. Pamuklu mamulün (iplik veya kumaş) kuvvetli bazik çözelti ile muamele edilmesi sırasında pamuk lifi fiziksel olarak şişer. Bu şişme nedeniyle pamuk lifinde bulunan doğal bükümlü yapı azalır ve yüzey düzgünlüğü arttığı için lif daha parlak görünür. Gergin ortamda kuvvetli bazik çözeltiyle karşılaşan selüloz molekülleri arasında daha düzgün bir yapılanma oluşur. Bu işlem, tüm pamuk terbiye işlemlerinin en önemlilerinden biridir. 

Merserizasyonun Amacı 
Merserizasyon parlaklığın, mukavemetin ve boya alma kabiliyetinin artması için yapılır. Gergin ortamda ve 15-18 °C’de yapılan bu işleme merserizasyon denir. Yüksek sıcaklıklarda (80 °C) serbest halde daha seyreltik sodyum hidroksit ile (3-5 g/l) yapılan işlem sonucu boya alma kabiliyeti yükselir. Bu işleme de kostikleme denir. Merserizasyon, terbiye dairelerinde ön terbiyenin her aşamasında yapılabildiği gibi boyalı mamule de yapılabilir.

Pamuğun merserize edilmesi işlemi: 
-Pamuğa parlaklık kazandırır, 
-Boya alımını arttırarak, merserize olmamış pamuktan daha parlak renkler üretilmesini sağlar (% 15-40 oranında boya tasarrufu sağlar), 
-Liflerin mukavemetini yaklaşık % 10-30 oranında artırır, 
-Ölü ve olgunlaşmamış liflerin boyanma farklılığı elimine olur, 
-Kumaşların boyut çekmezliği ± % 2 artar, 
-Mamülün görünümü düzgünleşir, kostik etkisiyle doğal bükümlü lif yapısı; daha yuvarlak bir yapı kazanarak, bükümsüz, şişmiş ve uzunluktan çekmiş duruma geçer. 

Merserizasyon işlemi; zincirli ve zincirsiz olmak üzere özel tasarlanmış merserizasyon makinelerinde, ham bez halinde, haşıl sökmeden sonra veya ağartmadan sonra yapılabilir.

Haftalık En Çok Okunanlar