Tekstil ve Moda Sitesi

Tekstilde Kullanılan İplikler ve İplik Bükümü

Bobin İplik Üretimi
İpliklerle İlgili Tanımlar ve Kavramlar
İplik: Çekim işlemi uygulanmış, istenilen ölçülere getirilmiş, isteğe bağlı büküm ve kat verilmiş, kullanıma hazır biçimde işlenmiş lif topluluğuna iplik denir. Hammaddelerine göre (pamuk, yün vb.), yapılarına göre (fantezi, katlı, krep, vb.) kullanım yerlerine göre (dikiş ipliği, örme iplik vb.) iplik çeşitleri üç gruba ayrılır.

Eğirme
Tekstilde ipliklerin eğirilmesi yani eğirme işlemi, kısa liflerin ya da flamentlerin (kesiksiz liflerin) uygun oranlarda bükülmesine denir. Tek kat ile birbirini destekleyen kuvvetli elyaf yapıları oluşur. İpliği mümkün olduğu kadar düzgün, bükümlü, dayanıklı, istenilen kalınlığa ve görünüşe sahip imal etmek eğirmenin amacıdır.

Eğirme Yöntemleri

Yün Eğirme
Kamgarn Eğirmede Uygulanan İşlemler
Tefrik (ayırma): Yün elyafı fiziksel özellikleri ve kaliteleri göz önünde bulundurularak gruplandırılır. Yün tipi yapay liflere tefrik işlemi uygulanmaz.
Yıkama ve Kurutma: Elyaf üzerindeki yabancı maddeler uzaklaştırılır. Daha sonra elyaf kurutulur.
Harman - Hallaç ve Yağlama: Elyafın kolay işlenmesi için karıştırılır ve statik elektriklenmeyi önlemek için yağlama (yağ karışım nüfuz ettirilerek) yapılır.
Taraklama: Bu işlemde temizleme, lifleri paralelleştirme ve açma sağlanarak elyaf bant formuna getirilir.
Tarama: Kısa elyaf uzaklaştırılır.
Çekme: Elyaf çekilir. Kalın (cer) bandı haline getirilir, bu işlem ile beraber gerekli karışım ve homojenlik sağlanır.
Lisaj: Lisaj işlemi her zaman gerekli olmayabilir. Yıkama ile elektriklenme azaltılır ve elyaf dinlendirilir.
Fitil: Elyaf bandı çekimle fitil haline getirilir. Hafif büküm veya ovalama ile dayanıklılık kazandırılır.
Eğirme: Fitile çekim ve büküm verilerek eğrilir ve iplik formuna getirilir. Daha sonra da oluşturulan iplik bobinlere sarılır.

Yarı Kamgarn Eğirmede Uygulanan İşlemler
Kamgarn eğirmedeki işlem basamaklarının aynısı uygulanır. Sadece 5 basamaktaki tarama işlemi uygulanmaz.

Ştrayhgarn Eğirmede Uygulanan İşlemler
Burada da kamgarndaki işlem basamakları uygulanır, fakat taraklamadan sonra 5, 6, 7 ve 8. basamaklar uygulanmadan fitil halinde çıkan elyaf eğirme işlemiyle iplik haline gelir.

Pamuk Eğirme

Karde İplikçiliği
Karışımın Hazırlanması: İstenilen karışım için seçilen balyalar birleştirilir.
Harman-Hallaç: Karıştırmak ve ön açma yapmak için lif çeşitleri aynı anda balyalardan alınır. Lifler birbirinden ayrılır ve artıklar temizlenir. Lifler vatka haline getirilir.
Taraklama: Elyaf tam olarak açılır. Elyaf üzerinden yabancı madde ve kısa lifler uzaklaştırılır. Paralel halde olan elyaf demeti bant haline getirilir.
Çekim: Altı veya sekiz bant karıştırılarak ve eşitlenerek çekim ile inceltilir.
Fitil (ön eğirme): Elyaf bandı çekilerek ve hafif büküm verilerek fitil haline getirilir.
Eğirme: Fitiller istenilen inceliğe gelene kadar çekilir ve büküm ile iplik haline gelir. İplik sarma işlemiyle bobinlere sarılır.

Penye İplikçiliği
Karde iplikçiliğinde uygulanan işlemlerin aynısı burada da geçerlidir. Fazla olarak 3. işlem olan taraklamadan sonra bant birleştirme, tekrar çekim ve penye tarama işlemi uygulanır. İpliklere karde iplikçiliğinden çok daha düzgün, daha sağlam ve daha parlak görünümlüdür. Daha uzun ve daha ince lifler kullanılır.

Keten Eğirme (Gövde Lifleri)
Taranmış gövde lifleri, tarak makinesinde şerit haline getirilir. Birçok gerdirme aşamasından geçirilip katlanan şerit, çekilerek eşit bir yapıya kavuşturulur. Ön eğirme makinesinden hafif bükümlü bir ön iplik elde edilir. Keten liflerinden iki şekilde ince ön iplik oluşturulur: Kuru biçimde ince eğirme makinesinde ve yaş biçimde kaynar suyun içinden geçirilip bitkisel zamkları eritilerek.

İpek Eğirme
Üç çeşit ipek ipliği olduğu için üç şekilde iplik üretimi yapılır.
Çıkrık İpeği: Flament (kesiksiz elyaf) olan ipek kozadan çekilmesi sırasında bir miktar büküm verilerek iplik haline getirilir ve bobinlere sarılır.
Şap İpeği: Çıkrık ipeğinin eğrilmesi sırasında oluşan lif artıkları, kamgarn eğirme yöntemine benzer şekilde eğrilmektedir.
Buret İpeği: Çok kısa artıklar ve parçalanmış ipek lifleri ştrayhgarn eğirme yöntemine benzer şekilde eğrilmektedir.

Kimyasal Lif Eğirme, Flament (kesiksiz elyaf) olan kimyasal iplikler, oluşum sırasında düzelerden geçirilip katılaştırıldıktan sonra belli bir düzen içindeki lif demetlerine büküm verilerek bobine sarılmasıyla elde edilir. Kısa lif (ştapel) halindeki kimyasal lifler de pamuk ve yün eğirme yöntemlerine göre eğrilebilirler. Uygulanan işlemlerden açma ve tek lif halinde açarak temizleme işlemleri gerek olmadığı için kimyasal eğirme yönteminde uygulanmaz.

Büküm
Bütün eğirme sistemlerinde ipliğe büküm, onu kendi ekseni etrafında belli oranlarda döndürerek verilir. Büküm ipliğin imal edildiği elyaf cinsine, iplik tipine (atkı, çözgü ipliği vb.) ve ondan yapılacak kumaşın özelliklerine bağlıdır. Yumuşak büküm az sayıda yapılan bükümdür yani iplik kendi ekseni etrafında daha az döndürülerek elde edilir, genelde örgü kumaşlar için kullanılır. Eğirme işleminden sonra oluşan tek kat ipliklere iki veya daha fazla katlı büküm işlemi uygulanır. Burada amaç; ipliğe dayanıklılık ve dikilebilirlik özelliği kazandırarak iplik katlarını bir arada tutmaktır. Büküm, ipliklerin büküm yönü ve 1 m başına düşen büküm sayısıyla alakalıdır.

Büküm Çeşitleri ve Yapıları
Büküm çeşitleri, ipliğin büküm yönüne göre iki şekilde olur. İpliğe büküm verirken saat yönünde döndürülünce ''Z'' büküm, saat yönünün tersine döndürülünce ''S'' büküm adı verilen bükümler elde edilir. Genel olarak dikiş iplikleri çok katlı iplik olarak satışa sunulur. Bunun yanında bileşik bükümlü iplikler, fantezi bükümlü iplikler ve kaplanmış bükümlü iplikler de vardır. Yetersiz büküm verilen ipliğin katları tek tek ayrılır, çabuk kopar. Fazla büküm verilen iplikte topaklanma, dolaşma gibi olumsuzluklar görülebilir. 1 m başına düşen büküm sayısına göre iplik dörde ayrılır.
Hafif büküm: 1 m'deki büküm sayısı 200 adettir. Yumuşak, su emici iplikler üretilir.
Normal büküm: 1 m'deki büküm sayısı 200-600 adettir. Daha sağlam iplikler üretilir.
Fazla büküm: 1 m'deki büküm sayısı 600-1200 adettir. Sert ve tanecikli iplikler üretilir.
Aşırı büküm: 1 m'deki büküm sayısı 1300-2500 adettir. Çok tanecikli ve ıslandığında çeken iplikler üretilir.

5 yorum:

iplik bükümü için formüller var mı?

ne gibi formül , bükümle alakalı ise denyeden kalınlığı bulabilirsiniz.

liflerin kendi üzerine döndürülmesi ile büküm verilir böylece dayanıklılık artar sürtünme kuvveti ile birlikte; ipliği oluşturan elyaflar dağılmaz ve birbirine istenilen sıkılıkta tutturulur

Tekstil endüstrisi, doğal ve sentetik iplikleri eğirme, örme ve dokuma; tekstil ürünleri son işlemleri ve dikim gibi prosesleri içermektedir. Bu endüstrinin kullandığı materyaller, evsel, endüstriyel ve ticari pazarlar için iplik, kumaş ve son kullanıcılar için yapılan ürünlerden oluşmaktadır. Tekstilde üretimde kullanılan 3 ana tip iplik bulunmaktadır.
- Hayvansal bazlı iplikler, yün ve ipek gibi.
- Bitkisel bazlı iplikler, pamuk ve keten gibi.
- Sentetik iplikler, naylon ve akrilik gibi.

iplik bükümü ile ilgili formüller burada var https://tekstilsayfasi.blogspot.com.tr/2014/05/ipliklerin-bukumlerinin-hesaplanmasi.html kolay gelsin

Haftalık En Çok Okunanlar