Tekstil ve Moda Sitesi

Pamuk Nedir

Pamuk Bitkisi
Pamuk Nedir, Bitki Özellikleri Nelerdir
Pamuk (Gossypium hirsitum), ebegümecigiller (Malvaceae) familyasından anavatanı Hindistan olan kültürü yapılan bir bitki türü. Pamuk bitkisi kök, sap, yaprak, çiçek ve tohumdan oluşmaktadır. Tür ve varyetesine göre 60-120 cm, ağaç halinde olanlar ise 5-6 m. boylanabilir. Pamuk 30-100 cm .derine, 50-80 cm yanlarına uzanan kazık köke sahiptir. Toprak yüzeyinin 8-10 cm. altında ilk yan kökler meydana gelir. Bunlar yatay olarak büyürler. Yan köklerin sayıları 3-4 tanedir. Her biri tekrar dallanarak etrafa yayılır. Epidermis hücrelerinin dışa doğru uzaması ile sayısız emici tüyler meydana gelir. Genel olarak kök toprakta dik olarak ya da bir süre sonra zigzag çizerek devam eder. Uygun koşullarda kök uzunluğu 1.5 m.'ye kadar ulaşabilir. Pamuk bir yıllık bitkidir. İlkbaharda ekilir. Pamuk bitkisinin boyu 1-1,5 m.'ye kadar uzar, 50-60 günden sonra açık pembe veya sarı renklerde çiçek açar. Bu çiçekler kuruyup döküldüğünde, küçük koyu yeşil, piramit şeklinde ve ceviz büyüklüğünde bir tohum zarfı (koza) oluşur. Kozaların içinde 16-60 kadar tohum bulunur. Koza adı verilen bu tohum zarfının olgunluğa erişme süresi içinde, tohumlar üzerinde uzun ve ince lifler oluşur. Her bir tohum üzerinde 10.000-20.000 kadar lif vardır. Lifler kapalı kozanın içinde sıkışık halde olgunlaşırken kıvrımlarını da kazanmaya başlar. Koza içindeki liflerin uzaması ile koza hacmi yetersiz kalır ve koza çatlar ve açılır. Pamuk tohumları üzeri elyaf kaplı olduğu halde açığa çıkar. Lifler, sıcak havanın etkisiyle su kaybeder ve birbirine yapışmış olan lifler kabararak kozanın açılmasını sağlar. Pamuk bitkisi ağustos ve ekim ayları arasında elle veya makineler ile toplanır. Pamuk tohumlarına çiğit denir. Çiğitli pamuğa kütlü pamuk denir. Tekstil endüstrisinde pamuk, çekirdeği ile beraber kullanılmaz. Lifler, çekirdeğinden çırçır makinesi ile ayrıştırılır. Çekirdeğinden ayrılmış pamuğa mahlaç denir. Afrika’da, çok yıllık ağaç şeklinde olan pamuk çeşitleri de vardır. Pamuk gövdeleri dik, dallanmış ve çok tüylüdür. Yapraklar uzun saplı, parçalı ve tabanı kalp şeklindedir. Çiçekler saplı ve yaprakların koltuğunda tek tek bulunur. Dış çanak yaprakları üç parçalı, taç yaprakları ise beş serbest parçalıdır. Meyve olgunlukta açılan veya kapalı kalan 3-5 gözlü bir kapsüldür. Bu kapsüle koza da denir. Her gözde siyahımsı renkli, oval şekilli ve üzeri uzun, sık ve beyaz renkli tüylerle örtülü 5-10 tohum bulunur. Pamuk tohumu, etrafındaki bu tüy veya liflerle beraber 'kütlü' adını alır.

Pamuğun Tarihi ve Etimolojisi
Arkeolojik kanıtlar gerek Hindistan gerek Güney Amerika'da birbirinden bağımsız olarak 6000 ila 7000 yıl önce pamuğun değişik türlerinin tarımının yapıldığı ve giyimde kullanıldığını göstermektedir. Eski dünyaya pamuk Hindistan'daki Harappa uygarlığından gelmiştir. Mezopotamya'dan da Eski Mısır'a geçmiştir. Pamuğun Arapça'daki ismi olan kutun ('al kutun') İngilizce'ye cotton, İspanyolca'ya algodón olarak geçmiştir. Pamuk için Türkiye'de yerel olarak üreticilerin kullandığı 'pambuk', 'bambuk' adının da, bugün kuzey Suriye'de yer alan Manbij şehrinin (Hierapolis Bambyce ya da Bambyke) başka dillerdeki değişik söylenişinden geldiği muhtemeldir. Pamuk, alüvyonlu ve kuvvetli toprakları sever. Derin sürülmüş ve iyi gübrelenmiş topraklara ekilir. Ekim; sıcak bölgelerde şubat, soğuk bölgelerde mart-nisan aylarında yapılır. Ağustos ve eylülde hasat edilir. Pamuk için en büyük tehlike yağmurlardır. Yağmurlar, verimin ve kalitenin düşmesine sebep olur. Türkiye'de M.Ö. 330 yılına dek geriye giden uzun bir tarihçesi olmasına karşın asıl gelişmesini 11. yüzyılda Selçuklu Türkleri, 14. Yüzyılda Osmanlı Türkleri zamanında olmuştur. Türkiye Cumhuriyetin ilanından sonra ise pamuk tarımına büyük önem verilmiştir.
Pamuk Tarlası
Pamuk çeşitleri
Türkiye'de yetiştirilen pamukların tamamı orta lifli pamuklar olup birçok çeşidi kullanılmaktadır. Yaygın olanları; Akala, Stoneville 453, Carolina Quin, Çukurova 1518, Sayar 314, Nazilli 84, Nazilli 87, Maraş/Erşan 92, Ege 7913 Carmen, Flora, Celia, Candia, Julia, Beyaz Altın 119, BA308, Diamond çeşididir.

İki çeşit çırçır makinesi vardır:
Merdaneli veya toplu çırçır makinesi (Rollergin),
Testereli çırçır makinesi (Sawgin),

Testereli çırçır makinesiyle elde edilen pamuklar, merdaneli çırçır makinesine göre daha randımanlıdır(temizdir). Çırçırlanan pamuklar preselenip balyalar haline getirilerek iplik fabrikalarına yollanır. Balya ağırlıkları Türkiye için 200–300 kg arasında değişir. Geriye kalan tohumların üzerindeki linterler (tohum üzerindeki küçük kısa tüycüklere denir) ayrılarak, yapay ipek yapımında kullanılır. Pamuk tohumları yağ bakımından da çok zengindir. Pamuk yağı üretilerek yağı alınmış tohumlar, hayvan yemi olarak kullanılır.

Fiziksel yapısı ve özellikleri
Tohumun etrafındaki epidermis hücresinin uzamasından primer duvar oluşur. Lif olgunlaşma devresinde 20 günde primer duvar içine selülozdan sekonder duvar örülür. Pamuk lifinin içi protoplazma sıvısı ile dolu ince duvarlı bir bitki hücresidir. Hücrenin en dışında kütikül tabaka onun altında primer ve sekonder yapılar bulunur. Sekonder yapı üç bölümden oluşur. Bunlar merkeze doğru sırasıyla, iki fibril yapı ve merkezde de lümen denilen, içi protoplazma sıvısı ile dolu olan kanalı çevreleyen yapıdır. Bitki olgunlaşıp, kozalar açıldığında protoplazma sıvısı kurur. Bu kuruma sırasında hücrenin enine kesiti fasulye şeklini alıp bir tarafı çökmüş yapı oluşur. Lifin enine kesitine mikroskopta baktığımızda, uçlara doğru daralan, bükülmüş şerit gibi olduğu görülür. Üretim sırasında gelişemeyen pamuğun liflerindeki sekonder yapı tam gelişemez. Bu tür pamuklara ölü pamuk denir. Pamuk lifi kremimsi beyaz renktedir, Pamuk lifinin boyu 1cm'den 7,5cm'ye kadar değişir, Çapı ise 6-25μm’dir (μm=10 m), Yoğunluğu 1,50–1,55 arasındadır, Standart şartlarda (20°C sıcaklıklarda ve %65 reaktif nemde) %8,5 nem adsorplar, Pamuk kolaylıkla havadan nem absorplar. Buna rağmen elle tutulduğunda kuru hissedilebilir, Ticarette izin verilen maksimum nem miktarı %8,5'dir, %100 reaktif nemde, pamuklu materyal %25–27 su absorplar, Lifin ortalama uzama miktarı ortalama %7-8’dir, Elastik özellikleri yoktur. % 2’lik elastik uzamadan sonra geri dönme %74, %5'lik uzamadan sonra ise %45'tir. Bütün selülozik materyallerde görülen ıslandığında boyca ve ence kısalma, pamuklu materyalde de gözlenir. Bu kısalma pamuk elyafında meydana gelen şişmeden dolayıdır. Bütün selülozik liflerde olduğu gibi, pamukta da ıslandığı zaman dayanıklılığında artma görülür. Dayanıklılık artması %30 civarındadır, pamuklu materyaller ıslandığı zaman ağırlığının %70'i kadar su çeker.

Kimyasal yapısı ve özellikleri
Pamuk lifinin kimyasal yapısı yetişme koşullarına göre değişiklik gösterir. Kimyasal yapısında; Selüloz, Hemiselüloz ve pektin, Protein ve renkli madde, Anorganik maddeler, Vaks ve yağlar, bulunur. Pamuk lifi %100'e yakın oranda selüloz içerdiğinden selülozun tüm kimyasal özelliklerini gösterir. Derişik ve kuvvetli asitlerle sıcakta ve soğukta bozunur, Derişik sülfürik asitte tamamen çözünür, Seyreltik bazlar pamuğa çok az etki eder. 150 °C’nin üstündeki sıcaklıklarda bozunmaya başlar. 170°C de kısa zamanda kavrulur, Yükseltgen ağartıcılarla uzun süre temas halinde kalırsa oksiselüloz oluşumu ile bozunur. Güneş ışığındaki UV ışınları, hava oksijeni, nem ve kirli hava koşulları altında kalan pamukta polimer bozulur. Doğrudan güneş ışığı özellikle sıcak ve çok nemli havada, pamuklu materyali etkileyerek, dayanıklılığını azaltır.

Kullanım alanları
Pamuk lifinden elde edilen ürünler günlük yaşantımızda çok kullanılmaktadır. Sıvıları emme özelliğinin yüksek olması nedeni ile iç giyimde, t-shirt, swith-shirt, ceket, yelek, gömlek, pantolon, vs. ev tekstilinde; perdelik, döşemelik, havlu, bornoz, süs eşyaları, masa-sehpa örtüleri, vs. olduğu gibi, tıbbi ve endüstriyel amaçlı olarak da geniş kullanım alanlarına sahiptir. Örneğin; sargı bezi, bandaj, pamuk gibi.

6 yorum:

pamuk nedir, pamuk lifi özellikleri, pamuk fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri, pamuk pamuk hangi alanlarda kullanılır, pamuk tüm zamanların lifi, pamuk resimleri, pamuğun özellikleri nelerdir

pamuk nedir pamuk ne demektir derinlemesine anlatılmış pamuk hakkında bilgiyi kısaca öğrendim

pamuk çok sayıda tekstil ürününde geniş kullanım alanı, konfeksiyon sektöründe dokuma ve örme ürünler, ev tekstili - banyo havluları, bornozlar, yatak örtüleri gibi kullanımları ve rayon, polyester, spandex gibi diğer liflerle olan yaygın karışım özelliği sayesinde dünyanın en önemli lifidir.

mağazadan elbise aldığınızda % 100 cotton veya %100 CO yazıyorsa, bu elbisenin tamamen pamuktan üretildiği anlamına gelir. pamuk son derece sağlıklı bir giyim hammaddesi olduğu için doğru tercihtir. yüzde yüz cotton ne demek diye sormayın artık öğrendiniz.

Pamuklu kumaştan yapılan giysiler kalıp olarak şeklen çok iyi durur ve iyi tutunarak oturur. İçini göstermeyen, mat, parlamayan bir görünüşü var. Dikiş boyunca kumaş hafif büzülmüş gibi görünebilir. Kumaş doğal olduğu için katlandığı yerden hemen buruşabilir. En önemli artıları: hijyenik olmasıdır ve deterjana karşı dayanıklılığıdır. Pamuk havayı çok iyi geçirir, aynı zamanda çok iyi nem veya su çeker. Pamuktan dikilmiş giysiler her zaman rahat ve yumuşaktır. Eksileri de var tabiiki: yıkayınca iyice çeker, uzun zamanda kururlar ve kullanırken iyice buruşurlar. O yüzden pamuk ipine sık polyester eklenir. Pamuklu kumaşlara: basma, patiska, saten, poplin, bazı taftalar örnek verilebilir.

Pamuk kelime anlamı nedir, bir bitkibilim terimi olan pamuk: ebegümecigillerden, sıcak iklimlerde yetişen, koza biçimindeki ürünü üç, dört ya da beş dilimli olabilen, kozası için ekilen çok değerli bir sanayi bitkisi (tohumları da hayvan yemi olarak kullanılıyor) ve bu bitkinin kozası içinde bulunan, bitkinin tohumları çevresinde oluşmuş ve tohumları saran yapıdaki ince, yumuşak tellerin (liflerin) adı.

Haftalık En Çok Okunanlar